Ding #22: Bibliotheek 2.0: Bigger, Stronger, Faster

Onze ontdekkingsreis door het Terra Incognita is bijna ten einde. We houden een laatste tussenstop voordat we volgende week onze thuishaven binnendenderen. En wat voor tussenstop. Op het programma staat niet minder dan de toekomst van de openbare bibliotheek! Een onderwerp dat me zowel persoonlijk als professioneel erg aan het hart ligt.

Ik ben betrokken bij het opzetten van de Library School, een opleiding voor bibliothecarissen nieuwe stijl die dit jaar van start zal gaan. In november woonde ik een gastcollege bij van professor Frank Huysmans (UvA) over de ontwikkeling van de bibliotheek sinds de negentiende eeuw. Bottom line: vroeger was informatie schaars en moest de bibliothecaris kunnen verzamelen en ontsluiten. Tegenwoordig is er informatie in overvloed en heeft de bibliotheek niet meer het monopolie op kennis.

Het doel van de bibliotheek is gelukkig onveranderd gebleven. Net als honderd jaar geleden wil de bieb mensen toegang tot informatie verschaffen, opdat zij zichzelf kunnen ontplooien. 'Het belangrijkste middel tot dat doel – het bieden van toegang tot een kwalitatief goede, afgewogen en goed ontsloten catalogus aan boeken – is even oud maar al enige tijd krakkemikkig en sleets', zegt Huysmans in een toespraak van december 2009. Terecht merkt hij op dat 'het bieden van toegang tot cultureel erfgoed via uitleenklare media wel een noodzakelijke, maar niet voldoende voorwaarde is voor het te bereiken doel.' Niet meer louter boeken verzamelen, rangschikken en catalogiseren dus, maar wat dan wel?

Google is fantastisch in het uitspuwen van zoekresultaten, maar daar blijft het bij. De gevonden stukjes informatie hangen in het luchtledige, zijn niet in een context geplaatst. 'En dat, dames en heren, is volgens mij het gat in de markt waar de bibliotheken in zouden moeten springen om hun Volksverheffing 2.0 gestalte te geven', stelt Huysmans. De bieb die de mensen context biedt, helpt hen hun omgeving te begrijpen en zichzelf te ontplooien. Niets nieuws onder de zon eigenlijk.

Dat contextualiseren betekent vooral dat de bieb relevante koppelingen legt tussen stukjes informatie, zowel binnen als buiten de eigen collectie. Zo werk ik zelf mee aan de Bibliotheek van Verhalen. In dit nieuwe project verzamelen we verschillende media (films, websites, foto's, toneelstukken, etc.) rondom een bepaald thema en verbinden we ze uiteindelijk tot een coherent verhaal. Daarbij vergeten we ook niet de input van onze gebruikers. Zij hebben immers ontzettend veel kennis over uiteenlopende onderwerpen.

'In 2018 is de bieb hartstikke dood', hoor ik sommige medewerkers geregeld verzuchten. Inderdaad zal over tien jaar de traditionele bibliotheek niet meer bestaan. Maar daarvoor krijgen we iets fantastisch in de plaats. Mits we er nu een begin mee maken. Handen uit de mouwen en schouders eronder!